ریشههای بحران اوکراین؛ اما و اگرهای پیوستن کییف به ناتو
بین الملل
بزرگنمایی:
- ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه با ابراز نگرانی از گسترش ناتو، مهمترین پیمان نظامی و سیاسی غرب که برای مقابله با اتحاد جماهیر شوروی سابق تأسیس شده، خواسته است که هیچ کشور شوروی سابق از جمله اوکراین نباید به عضویت پیمان آتلانتیک شمالی در آید.
روسیه نمی تواند از موضوع پیوستن اوکراین به ناتو بگذرد؛ چرا که در صورت عملی شدن عضویت، کییف محل استقرار و میزبان موشک ها و نیروهای ناتو خواهد شد و این مساله از منظر امنیتی یک تهدید جدی برای روسیه در مرزهایش است.
یورو نیوز در گزارشی به شرح زیر گفت: برخی تحلیلگران معتقدند که این موضوع بهانه اصلی روسیه برای جمعآوری 150 هزار نیرو در نزدیکی مرزهای اوکراین است.
غرب این اقدام مسکو را تحریک آمیز و بحرانزا تلقی کرده و نسبت به قریبالوقوع بودن تهاجم روسیه به خاک اوکراین هشدار داده است؛ هشداری که مسکو آنرا بیاساس میخواند.
اوکراین مدتهاست که برای تضمین امنیت خود بر عضویت در ناتو اصرار دارد اما علاوه بر روسیه، برخی کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی نیز در زمان حاضر موافق این عضویت نیستند.
یک کشور چگونه میتواند به ناتو بپیوندد و اوکراین با عضویت در این پیمان مهم و استراتژیک نظامی-سیاسی چقدر فاصله دارد؟
شکل گیری ناتو علل و عوامل
پیمان آتلانتیک شمالی سال 1949 از سوی 12 کشور موسس به عنوان یک پیمان نظامی برای مقابله با اتحاد جماهیر شوروی سابق به امضا رسید .این معاهده که مفاد بلند بالایی ندارد امضا کنندگان را متعهد میکند که در صورت تهدید هر یک از اعضا به حمایت از آن عضو اقدام کنند.
در ماده پنج این معاهده آمده است: «حمله مسلحانه به یک عضو...حمله به همه اعضا تلقی میشود.» این ماده نخستین بار پس از حملات تروریستی یازدهم سپتامبر بر ضد اهدافی در خاک ایالات متحده در سال 2001 مورد استناد قرار گرفت و سبب لشکرکشی آمریکا و متحدانش به افغانستان شد.
با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، نه تنها ناتو متلاشی یا محدود نشده، بلکه رشد کرده است و با اتکا به بروز نگرانیهای امنیتی اعضای خود تکامل یافته و جایگاه خود را به عنوان یک ائتلاف نظامی قوی جهان حفظ کرده است.
ناتو در 70 سال گذشته به 30 کشور دیگر گسترش یافته است؛ اعضای ناتو این امکان را دارند تا سایر کشورهای اروپایی را به پیوستن به این پیمان دعوت کنند . کشورهای دعوت شده و متقاضی برای آنکه نامزدی آنها مورد توجه قرار گیرد باید به صورت بالقوه از ظرفیتهای لازم برای پیوستن به ناتو برخوردار باشند، از ارزشهای دموکراتیک پیروی و حمایت کنند و در جهت منافع و امنیت اروپا-آتلانتیک گام بردارند.
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی در نشست سال 2008 خود که در بخارست برگزار شد از تمایل اوکراین و گرجستان برای پیوستن به این پیمان و عضویت در ناتو استقبال کرد.
این در حالی است که پس از آن برنامه عملی اقدام جهت عضویت به این کشورها پیشنهاد و ارائه نشد و اعضای ناتو اعلام کردند که باید به «برخی سوال ها و ابهامهای باقیمانده» در خصوص این درخواستها پاسخ دهند.
ساموئل کراپ، محقق ارشد علوم سیاسی در اندیشکده سیاستگذاری جهانیِ «رند کورپوریشن» در خصوص ارائه برنامههای اقدام برای عضویت به دو کشور اوکراین و گرجستان میگوید: «طی چهارده سال گذشته هیچ حرکتی در این جهت صورت نگرفته است.»
ویکتور یانوکوویچ، رئیسجمهوری سابق اوکراین که از معدود سیاستمداران اوکراینی نزدیک به مسکو بود پیشتر اعلام کرده بود که نیازی به پیوستن کشورش به ناتو نیست، چرا که پارلمان اوکراین در سال 2010 به وضعیت «غیر متعهد» این کشور رای داده است.
این در حالیست که پس از برکناری یانوکوویچ و الحاق شبه جزیره کریمه اوکراین به خاک روسیه، آرسنی یاتسنیوک، نخست وزیر وقت اوکراین اعلام کرد که دیدگاه کشورش در خصوص عضوت در ناتو به کلی تغییرکرده است.
پارلمان اوکراین در سال 2017 لایحهای را تصویب کرد که در آن عضویت در ناتو به عنوان یکی از اهداف کشور قانونی شد و بار دیگر در فهرست مطالبات قانونی اوکراین قرار گرفت؛ مسئلهای که زمینه اصلاح در قانون اساسی را نیز فراهم کرد.
اوکراین در سال 2020 موفق شد از جانب ناتو به عنوان «شریک فرصتهای پیشرفته» شناخته شود، وضعیتی که امکان اشتراک اطلاعات و دسترسی بیشتر به برنامهها و رزمایشهای این سازمان را برای کییف فراهم میکند.
ساموئل کراپ در این خصوص میگوید: «این همان وضعیتی است که احتمالاً به عنوان تواناترین و مهم ترین شریک غیرعضو ناتو از آن برخوردار است.»
ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور فعلی اوکراین طی ماه جاری بارها اعلام کرد که تمایل کشورش برای عضویت در ناتو به قوت خود باقی است و در قانون اساسی این کشور نیز بر آن تاکید شده است.
این در حالیست که برخی تحلیلگران از جمله رافائل لاس، عضو شورای روابط خارجی اروپا اعتقاد دارند که اوکراین در حال حاضر معیارهای لازم برای عضویت در ناتو را در اختیار ندارد.
بر اساس این دیدگاه کشورهای متقاضی باید در بعد سیاسی، دست به اصلاحات مورد تاکید در برنامه اقدام عضویت بزنند و در بعد نظامی، نیز از شرایط لازم برای تقویت امنیت پیمان و نه لطمه زدن به آن برخوردار باشند.
به گزارش ایرنا ، روسیه تضمین ها و درخواستهای امنیتی را برای ایالات متحده آمریکا فرستاده است و در آن بر توقف هرگونه رزمایش نظامی ناتو در نزدیکی مرزهای روسیه و همچنین خروج نیروهای این سازمان از اروپای شرقی تاکید کرده است.
ولادیمیر پوتین، معتقد است که قدرتهای غربی از متحدان خود برای محاصره روسیه استفاده میکنند. او خواهان آن است که ناتو فعالیتهای نظامی خود در اروپای شرقی را متوقف کند .
پوتین گفته که آمریکا در سال 1990 تضمین داده ناتو به سمت شرق گسترش نیابد، اما به گفته او این قول شکسته شده است.
http://etefagherooz.ir , etefagheroozonline.ir , اتفاق روز , اخبارایران , نشریه اتفاق روز , رباط کریم , شهریار , اخبارروز , اتفاق روز آنلاین , اتفاق , حوادث روز , اسلامشهر , بهارستان , پرند , ایران , کردستان , زنجان , البرز , قزوین , تهران